Φωτεινός γνόφος

Στο άρθρο αυτό, που δημοσιεύθηκε στο Orthodox Arts Journal στις 13 Απριλίου 2019, ο π. Silouan Justiniano εξηγεί γιατί η εικόνα του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη που ζωγράφισε φέρει γαλάζιο φωτοστέφανο, στοιχείο ασυνήθιστο στην εικονογραφική παράδοση.

Το γαλάζιο του στερεώματος διαβάστηκε επί χιλιετίες ως σύμβολο του μυστηρίου του απείρου και του αιωνίου· στην εικόνα αναπαριστά το άκτιστο Φως που ακτινοβολεί από τον «θείο γνόφο». Καθώς ο Διονύσιος είναι ο μέγας εκφραστής της αποφατικής θεολογίας του Περί μυστικής θεολογίας, το γαλάζιο φωτοστέφανο δηλώνει τον φωτισμό του και τη γνώση του για τις άρρητες πραγματικότητες που βιώνονται σε αυτόν τον γνόφο.

Ο συγγραφέας συγκεντρώνει και άλλες μαρτυρίες: στο Περί ουρανίας ιεραρχίας το γαλάζιο εμφανίζεται ως σημείο του κρυφού· η παράδοση το συνδέει με τα Χερουβίμ και με τη θεωρητική τους δύναμη· η Φιλοκαλία περιγράφει τον καθαρμένο νου ως όμοιο με το ζαφείρι ή με το χρώμα του ουρανού· και η Έξοδος αφηγείται τη θέα του Θεού πάνω σε δάπεδο από ζαφείρι στο Σινά.

Το άρθρο καταλήγει ότι κανένα χρώμα δεν εξαντλεί την απεικόνιση του άκτιστου Φωτός: όλα είναι φως που έγινε αισθητό, και το γαλάζιο είναι μόνο ένα από τα μέσα με τα οποία ο αγιογράφος υποδηλώνει ό,τι υπερβαίνει την αντίληψη και την έννοια.